Τι είναι η ακράτεια ούρων;

Ακούσια απώλεια ούρων

Είναι η οποιαδήποτε αναφερόμενη ακούσια (χωρίς τη θέλησή μας) απώλεια ούρων. Πρόκειται για ένα σύμπτωμα και όχι για μια ασθένεια που μπορεί να εμφανίζεται είτε ως απώλεια λίγων σταγόνων είτε ως πλήρης αδυναμία συγκράτησης των ούρων.

Ποια είδη ακράτειας υπάρχουν;

Ακράτεια κατά την Προσπάθεια (ΑΠ)

Οποιαδήποτε αναφερόμενη ακούσια απώλεια ούρων κατά την άσκηση, την πίεση, το βήχα ή το φτέρνισμα. Οφείλεται σε ανεπάρκεια του σφιγκτήρα της ουρήθρας και εμφανίζεται ύστερα από σχετική αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης. Συνδέεται κατά κύριο λόγο με επεμβάσεις στον προστάτη, κυρίως μετά από ριζική προστατεκτομή. Στις περιπτώσεις αυτές ο σφιγκτήρας που έχει υποστεί βλάβη δεν μπορεί να πιέζει επαρκώς και να διατηρεί την ουρήθρα κλειστή, με αποτέλεσμα την ακούσια απώλεια των ούρων. Θα πρέπει να αναφερθεί ότι η ακράτεια κατά την προσπάθεια που ακολουθεί τη ριζική προστατεκτομή βελτιώνεται μέχρι 90% σε διάστημα ενός έτους.

Επιτακτικού τύπου ακράτεια (ΕΑ)

Οποιαδήποτε αναφερόμενη ακούσια απώλεια ούρων που συνοδεύεται (ή έπεται αμέσως) με επιτακτικότητα. Αποτελεί μέρος του συνδρόμου της υπερλειτουργικής κύστης, το οποίο χαρακτηρίζεται από ένα σύμπλεγμα συμπτωμάτων με κυρίαρχη την επιτακτικότητα και τη συχνουρία, ενώ μπορεί να συνοδεύεται από επιτακτική ακράτεια και νυκτουρία.

Μικτού τύπου ακράτεια (ΜΑ)

Ο ασθενής εμφανίζει ταυτόχρονα ακράτεια κατά την προσπάθεια και επιτακτικού τύπου ακράτεια.

Ακράτεια από υπερπλήρωση (ΑΥ)

Στην περίπτωση αυτή η ύπαρξη υποκυστικού κωλύματος (υπερτροφία προστάτου, στενώματα ουρήθρας) οδηγεί προοδευτικά σε χρόνιο υπόλειμμα ούρων με τελικό αποτέλεσμα μια μόνιμα γεμάτη κύστη που αδυνατεί να κενωθεί ικανοποιητικά. Τα ούρα που παράγονται αποβάλλονται συνεχώς σε μικρές ποσότητες με τρόπο ανάλογο με την “υπερχείλιση” ενός δοχείου που συνεχίζει να δέχεται υγρά αν και δεν έχει αδειάσει από τα προηγούμενα.

Πού οφείλεται;

Διαφορετικά αίτια από ότι στις γυναίκες

Η ακράτεια στους άνδρες οφείλεται σε διαφορετικά αίτια από ότι στις γυναίκες.

Τα αίτια της ΑΠ είναι χειρουργικά

Τα αίτια της ακράτειας κατά την προσπάθεια (ΑΠ) είναι κατά κύριο λόγο χειρουργικά. Σε αρκετούς ασθενείς οι οποίοι έχουν υποβληθεί σε ριζική προστατεκτομή λόγω καρκίνου του προστάτη ή ριζική κυστεκτομή λόγω διηθητικού καρκίνου της ουροδόχου κύστεως παρατηρείται πρόβλημα ακράτειας ούρων που οφείλεται σε βλάβη του σφιγκτήρα.

 

Παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο επιτακτικού τύπου ακράτεια (ΕΑ) είναι οι ακόλουθοι:

Τα αίτια της ΕΑ είναι πολυπαραγοντικά

  • Καλοήθεις και κακοήθεις παθήσεις του προστάτη
  • Ηλικία: οι μύες χαλαρώνουν φυσιολογικά με το πέρασμα των χρόνων
  • Ακτινοθεραπεία
  • Προηγηθείσες χειρουργικές επεμβάσεις στην ελάσσονα πύελο
  • Παχυσαρκία: προκαλείται πίεση στους μύες από το μεγάλο βάρος
  • Χρόνια άρση βάρους ή αύξηση ενδοκοιλιακής πίεσης: χρόνιος βήχας (κάπνισμα, άσθμα), δυσκοιλιότητα
  • Νευρολογικές παθήσεις: εγκεφαλικό επεισόδιο, πάρκινσον, σκλήρυνση κατά πλάκας, σακχαρώδης διαβήτης

Διάγνωση

Ο ουρολόγος είναι ο κατ’ εξοχήν υπεύθυνος για την αντιμετώπιση της ακράτειας.

Ο ουρολόγος είναι ο κατ’ εξοχήν υπεύθυνος ως ειδικότητα για την αντιμετώπιση της ακράτειας. Η διάγνωση βασίζεται στη λήψη ενός πλήρους ιστορικού, στην αξιολόγηση των συμπτωμάτων και στη διενέργεια κλινικών, εργαστηριακών και υπερηχογραφικών εξετάσεων. Εφόσον κριθεί απαραίτητο, μπορεί να γίνει ουροδυναμικός έλεγχος προκειμένου να μετρηθεί η δραστηριότητα της ουροδόχου κύστης και της ουρήθρας, και κυστεοσκόπηση για ανίχνευση βλαβών της κύστης, ξένων σωμάτων, εκκολπωμάτων της κύστης, στενώσεων της ουρήθρας και ανεπάρκειας του έσω σφιγκτήρα.

Είναι σημαντικό να ταυτοποιηθεί ο τύπος της ακράτειας;

Ναι, καθώς η θεραπεία είναι διαφορετική. Η θεραπεία της ΑΠ είναι κυρίως χειρουργική, η θεραπεία της ΕΑ είναι κυρίως φαρμακευτική, ενώ στην ΜΑ αντιμετωπίζουμε πρώτα την πιο ενοχλητική κατάσταση.

Αντιμετώπιση της ακράτειας

Ακράτεια κατά την προσπάθεια (ΑΠ)

  • Διαχείριση της πρόσληψης υγρών και συχνή κένωση της κύστης
  • Ασκήσεις πυελικού εδάφους (Ασκήσεις Kegel): Πρόγραμμα ασκήσεων ενδυνάμωσης των μυών του πυελικού εδάφους με στόχο την ενίσχυση του σφιγκτηριακού μηχανισμού.

ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Χειρουργική αντιμετώπιση της ακράτειας προσπαθείας στους άνδρες

Η χειρουργική αντιμετώπιση είναι η λύση που συνιστάται για μόνιμα αποτελέσματα στην ΑΠ.

Η πιο συχνή αιτία ακράτειας ούρων στον άνδρα είναι η ριζική προστατεκτομή, επέμβαση για την θεραπεία του καρκίνου του προστάτη. Στην πλειονότητα των περιπτώσεων η απώλεια ούρων είναι μικρή και παροδική. Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις οι άνδρες συνεχίζουν να παρουσιάζουν μακροπρόθεσμα ακράτεια ούρων με δυσμενείς συνέπειες στην ποιότητα ζωής τους. Στην περίπτωση αυτή ο Ουρολόγος σας μπορεί με τον κατάλληλο έλεγχο να σας θέσει ως υποψήφιο για την τοποθέτηση ειδικής ταινίας εγκράτειας (slings) ή τεχνητού σφιγκτήρα.

A) Τοποθέτηση ειδικής ταινίας εγκράτειας

Ενδείκνυται για ήπια και μέτρια ακράτεια

Η συνθετική ταινία ανάρτησης τοποθετείται κάτω από την ουρήθρα κατόπιν μικρής τομής στο περίνεο (την περιοχή μεταξύ οσχέου και πρωκτού). Ασκεί ελαφρά  πίεση στην ουρήθρα προκαλώντας μερική απόφραξη. Κατά αυτόν τον τρόπο διευκολύνεται το έργο του <<πληγωμένου>> αδύναμου σφιγκτήρα. Ενδείκνυται για ήπια και μέτρια ακράτεια.

Εξαιρετικά λειτουργικά αποτελέσματα

Η τοποθέτηση των ταινιών εγκράτειας είναι μια ελάχιστα επεμβατική χειρουργική μέθοδος (ο ασθενής εξέρχεται την επόμενη ημέρα από το νοσοκομείο) με εξαιρετικά λειτουργικά αποτελέσματα, προσφέροντας σημαντική ανακούφιση στον ασθενή και απαλλάσσοντάς τον από ένα πραγματικό “κοινωνικό πρόβλημα”.

Β) Τοποθέτηση τεχνητού σφιγκτήρα

Συνιστάται σε μέτρια έως σοβαρή ακράτεια

Μια υδραυλική συσκευή τοποθετείται χειρουργικά πέριξ της ουρήθρας κοντά στο επίπεδο του σφιγκτηριακού μηχανισμού, πιέζοντας και αποφράζοντας την ουρήθρα. Ο τεχνητός σφιγκτήρας μιμείται τη λειτουργία του φυσιολογικού, υγιούς σφιγκτήρα, επιτρέποντας τον φυσιολογικό έλεγχο της ούρησης. Όταν ο ασθενής επιθυμεί να ουρήσει, η βαλβίδα χειρισμού, που βρίσκεται στο όσχεο ανάμεσα στους όρχεις, απελευθερώνει το σφιγκτήρα προκαλώντας διάνοιξη της ουρήθρας και απρόσκοπτη αποβολή των ούρων. Συνιστάται σε περιπτώσεις μέτριας έως σοβαρής ακράτειας ούρων. Η τοποθέτησή του γίνεται με πολύ μικρές τομές και μονοήμερη νοσηλεία.

Επιτακτικού τύπου ακράτεια (ΕΑ)

  • Αλλαγή στον τρόπο ζωής: Περιορισμός της πρόσληψης παραγόντων που πιθανόν ερεθίζουν την ουροδόχο κύστη (καφές, σοκολάτα, ανθρακούχα ή οινοπνευματώδη ποτά, καυτερά φαγητά κ.α.)
  • Ασκήσεις πυελικού εδάφους – επανεκπαίδευση της κύστης: Πρόγραμμα ασκήσεων ενδυνάμωσης των μυών του πυελικού εδάφους που όταν συσπώνται ισχυρά μπορούν να αναχαιτίσουν τη σύσπαση της κύστης και να αποτρέψουν την ακράτεια.
  • Φαρμακευτική αγωγή
  • Θεραπείες 2ης γραμμής: Η ενδοκυστική έγχυση ειδικών φαρμακευτικών ουσιών και η ηλεκτρική νευροδιέγερση μπορούν να δώσουν αποτελέσματα στις λίγες περιπτώσεις που οι προηγούμενες θεραπείες αποτυγχάνουν.

 

Ακράτεια από υπερπλήρωση (ΑΥ)

Η άρση του υποκυστικού κωλύματος συνήθως είναι αρκετή για να αντιμετωπίσει την ακράτεια από υπερπλήρωση. Τα συχνότερα αίτια είναι η υπερτροφία του προστάτη και το στένωμα της ουρήθρας. Στις περιπτώσεις, όμως, που η χρόνια απόφραξη και διάταση της κύστης έχει οδηγήσει σε μυογενή βλάβη της, τότε αυτή δεν θα μπορέσει να λειτουργήσει ακόμη και αν αρθεί το όποιο κώλυμα. Σε αυτή την περίπτωση συνιστάται η εφαρμογή διαλειπόντων καθετηριασμών.